Tüp bebek laboratuvarı, gamet ve embriyoların vücut dışında hazırlandığı, kültüre alındığı ve dondurulduğu alandır; havası, basıncı ve malzeme girişi sıradan bir laboratuvardan çok daha sıkı kontrol edilir. Embriyoloji laboratuvarının temiz oda tasarımı, cihaz seçiminden önce hava kalitesi, oda yerleşimi ve geçiş noktalarının planlanmasıyla başlar.
IVF Laboratuvarı Projesi İçin Teknik Ön Görüşme
Yeni merkez kurulumu ya da mevcut laboratuvarın yenilenmesi için kat planı ve cihaz listesi üzerinden değerlendirme yapılabilir.
IVF Laboratuvarında Hava Kalitesi Neden Bu Kadar Önemli?
Embriyolar partiküllere olduğu kadar havadaki uçucu organik bileşiklere (VOC) de duyarlıdır; boya, yapıştırıcı, temizlik maddesi ve yeni mobilyadan yayılan bu bileşikler kültür ortamına geçebilir. Bu yüzden ESHRE Embriyoloji Özel İlgi Grubu’nun IVF laboratuvarları için iyi uygulama rehberi, laboratuvara ve klinik işlem odalarına verilen havanın hem HEPA hem de VOC filtrasyonundan geçirilmesini önerir.
VOC filtrasyonu pratikte klima santralinde aktif karbon kademesi demektir. Partikül için HEPA, gaz fazındaki kirleticiler için karbon filtre birlikte planlanmazsa yalnız HEPA’lı bir sistem embriyoloji laboratuvarının ihtiyacını karşılamaz. İnşaat bittikten sonra kullanılan boya, sızdırmazlık malzemesi ve zemin yapıştırıcısının düşük emisyonlu seçilmesi de aynı hedefe hizmet eder.
Basınç ve Oda Yerleşimi Nasıl Kurgulanır?
Rehbere göre laboratuvar, dış alanlardan kontaminasyon girmemesi için çevresine göre pozitif basınçta tutulmalıdır. Basınç farkının değeri ve hava değişim sayısı proje şartnamesiyle belirlenir; önemli olan basıncın kapı açılışlarında bozulmayacak şekilde kademelendirilmesidir.
- Soyunma odası: laboratuvara yakın konumlanır ve el yıkama lavabosu bulunur.
- Erişim: laboratuvara yalnız yetkili personel girer; giriş kontrolü yerleşim aşamasında planlanır.
- Islak alan: malzeme yıkama ve sterilizasyon embriyoloji laboratuvarından ayrı bir bölümde yapılır.
- İdari alan: kayıt ve veri girişi için ayrı ofis alanı ayrılır.
- Fiksatif kullanılan analizler: ayrı bir odada, tercihen çeker ocakta yapılır.
Malzeme Girişi İçin Pass Box Neden Önerilir?
ESHRE rehberi, laboratuvara giren tüm malzeme ve sarf ürünleri için geçiş kabini (pass-through) kullanılmasını önerir. Pass box sayesinde kutular ve sarf malzemeleri kapı açılmadan, personel laboratuvar dışına çıkmadan içeri alınır; laboratuvarın pozitif basıncı ve hava kalitesi her teslimatta bozulmaz.
Med Makina’nın atölyesinde üretilen pass box’lar projeye göre ölçülendiriliyor; aktif modellerde iç hacim HEPA filtreli hava ile süpürülüyor, iki kapı interlock ile aynı anda açılamıyor. Seçenekler pass box sistemleri sayfasında yer alıyor.
Hava, Basınç ve Geçiş Ekipmanlarını Birlikte Planlayın
Klima santrali, filtre kademeleri, pass box ve LAF kabinleri aynı projede ele alındığında laboratuvarın basınç dengesi ve temizlik sınıfı daha kolay korunur.
Gamet ve Embriyo İşlemleri Hangi Kabinde Yapılır?
Rehber, gamet ve embriyolarla ilgili işlemlerin ısıtmalı tablalı laminar akış kabininde (LAF) yapılmasını; belgelenmiş kontamine numuneler için ise operatörü de koruyan Sınıf II kabinlerin kullanılmasını önerir. Yumurta ve embriyoların işlem boyunca 37 °C’de tutulması için kabinlerde ısıtmalı yüzeyler ya da benzeri sistemler bulunmalıdır.
Kabin seçimi oda tasarımından bağımsız değildir: LAF kabininin hava çıkışı, oda içindeki hava dağılımını ve menfez yerleşimini etkiler. Kabin tipleri ve kullanım farkları için LAF kabinleri sayfasına bakılabilir.
Yüzeyler, Ekipman ve Kesintisiz Çalışma
Laboratuvar ekipmanı kolay temizlenip dezenfekte edilebilir olmalı; inkübatör ve dondurulmuş embriyo saklama sistemleri gibi kritik cihazlar alarmlı ve izlenir durumda tutulmalıdır. Elektrik kesintisinde otomatik devreye giren jeneratör desteği de rehberde yer alan gereksinimler arasındadır.
Duvar ve tavanda eklemsiz, yıkanabilir panel; zeminde yekpare ve düşük emisyonlu kaplama tercih edilir. Hava kalitesinin kurulumdan sonra da korunması için filtre değişimi, basınç izleme ve periyodik partikül ölçümleri bakım planına yazılır.
Laboratuvar Referansları
Med Makina’nın referans listesinde Eurofertil Tüp Bebek Merkezi’nin yanı sıra Onkim kök hücre laboratuvarı, ELAB Laboratuvarları, Formül Laboratuvarı ve Bioeksen Ar-Ge gibi laboratuvar ve Ar-Ge kurumları yer alıyor. Tam liste referanslar sayfasında görülebilir.
Panel, kapı, pass box ve klima santrali gibi ekipmanlar 2012’den bu yana Med Makina atölyesinde üretiliyor. Kurulum sonrası sınıflandırma ve performans testleri TÜRKAK onaylı validasyon firmalarıyla birlikte planlanıyor. Sektöre göre diğer uygulamalar için temiz oda sistemleri sayfasına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tüp bebek laboratuvarında hangi filtreler kullanılır?
Partiküller için HEPA filtre, uçucu organik bileşikler için aktif karbon kademesi birlikte kullanılır. ESHRE rehberi, laboratuvara ve klinik işlem odalarına verilen havada her iki filtrasyonu da önerir.
IVF laboratuvarı pozitif basınçta mı olmalı?
Evet. Laboratuvar, dış alanlardan kontaminasyon girmemesi için çevresine göre pozitif basınçta tutulur; basınç farkının değeri proje şartnamesiyle belirlenir.
Laboratuvara malzeme nasıl alınır?
Malzeme ve sarf ürünleri için pass box önerilir. Böylece kutular kapı açılmadan içeri alınır ve laboratuvarın basınç dengesi korunur.
Mevcut bir laboratuvar yenilenebilir mi?
Yenilenebilir; iş genellikle klima santrali ve filtre kademeleri, basınç kontrolü, yüzey kaplamaları ve geçiş ekipmanları başlıklarında etaplara bölünür. Kapsam, mevcut kat planı ve cihaz listesi incelendikten sonra netleşir.
Embriyoloji Laboratuvarınızı Birlikte Planlayalım
Kat planı ve cihaz listesi paylaşıldığında hava kalitesi, basınç kurgusu, geçiş ekipmanları ve kabin yerleşimi tek bir teknik öneride toplanır.
